Алергијата на кикирики е една од најчестите и потенцијално сериозни алергии на храна кај децата. Таа претставува имунолошка реакција на телото на протеините од кикирики и може да се манифестира со благи кожни симптоми, но и со сериозни системски реакции. Современиот пристап кон алергиите кај децата вклучува рана дијагноза, избегнување на алергени и поддршка на имунолошката рамнотежа, вклучувајќи нутритивни фактори кои учествуваат во регулирањето на воспалението.
TL;DR – Брз одговор
- Алергијата на кикирики е имунолошка реакција на протеини од кикирики
- Може да започне во раното детство и често трае до зрелоста
- Симптомите варираат од кожни реакции до анафилакса
- Покрај избегнувањето на алергени, важна е и долгорочната поддршка на имунолошкиот систем
Што е алергија на кикирики?
Алергијата на кикирики е алергиска реакција посредувана од IgE која се јавува кога имунолошкиот систем погрешно ги препознава протеините од кикирики како штетни. Како одговор, телото ослободува медијатори како што е хистамин, што доведува до симптоми.
Кикириките се меѓу најчестите алергени во храната кај децата, а алергијата на кикирики е често перзистентна, што значи дека за разлика од некои други алергии (на пример, на млеко или јајца), може да опстојува и во зрелоста..
(Извор: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538526/)
Колку е честа алергијата на кикирики кај децата?
Епидемиолошките податоци покажуваат дека преваленцата на алергија на кикирики се зголемува во последните децении, особено во развиените земји. Епидемиолошките податоци покажуваат дека алергијата на кикирики зафаќа приближно 1–2% од децата во развиените земји, со јасно забележано зголемување на фреквенцијата во последните децении. Студиите покажуваат дека преваленцата на алергија на кикирики кај децата во Европа и Северна Америка се зголемила повеќе од двојно во последните 20–30 години, што ја прави оваа алергија еден од најзначајните предизвици за јавно здравје во педијатријата.
(Извор: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538526/)
Симптоми на алергија на кикирики
Симптомите обично се појавуваат кратко време по изложеноста на алергенот и може да вклучуваат:
- кожни реакции (уртикарија, црвенило, чешање)
- оток на усните, јазикот или лицето
- гастроинтестинални тегоби (гадење, повраќање, болки во стомакот)
- респираторни симптоми (свирење во градите, тешкотии при дишењето))
Во потешки случаи, може да се појави анафилакса, сериозна и потенцијално опасна по живот реакција која бара итна медицинска интервенција.
Проценките покажуваат дека алергијата на кикирики е една од најчестите причини за анафилакса предизвикана од храна кај децата, одговорни за околу 20–30% од сите случаи на тешки алергиски реакции на храна кај педијатриската популација. Поради можноста за сериозни реакции, раната дијагноза и строгото избегнување на алергени се од клучно значење.
(Извор: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4241958/)
Зошто алергијата на кикирики често се поврзува со атопичен дерматитис?
Децата со атопичен дерматитис имаат оштетена кожна бариера, што може да овозможи полесно продирање на алергени од околината. Научните докази покажуваат дека изложеноста на алергени преку оштетена кожа може да придонесе за развој на алергии на храна, вклучително и на кикирики.
Оваа поврзаност објаснува зошто алергијата на кикирики е почеста кај деца со:
- атопичен дерматитис
- семејна склоност кон алергии
Истражувањата покажуваат дека децата со умерен до тежок атопичен дерматитис имаат 2 до 6 пати поголем ризик од развој на алергии на храна, вклучително и алергија на кикирики, во споредба со децата без нарушувања на кожната бариера. Оштетената кожна бариера овозможува полесен контакт на имунолошкиот систем со алергени од околината, што може да придонесе за сензибилизација.
Важно е да се нагласи дека атопичниот дерматитис не предизвикува директно алергија на кикирики, туку е фактор на ризик за сензибилизација, при што ризикот е поголем кај децата со потешки форми на болеста.
(Извор: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24388012/)
Имунолошки систем, воспаление и алергиска реакција
Алергиите се резултат на нарушена регулација на имунолошкиот одговор, при што се јавува прекумерна активација на воспалителните патишта. Хроничното воспаление е чест механизам на алергиски и атопични состојби.
Нутритивни фактори, како што се:
- омега-3 масни киселини
- витамин Д
тие играат улога во модулирањето на имунолошкиот одговор и одржувањето на имунолошката рамнотежа. Мета-анализите на клиничките студии покажуваат дека омега-3 масните киселини можат да придонесат за намалување на нивоата на одредени воспалителни маркери, како што се цитокините вклучени во алергиските реакции. Студиите покажуваат дека децата со помал внес на омега-3 масни киселини може да имаат поизразен воспалителен одговор, што може да биде релевантно кај алергиски и атопични состојби.
(Извори: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16461141/)
Нутритивна поддршка како дел од долгорочен пристап
Современиот пристап кон алергиите кај децата првенствено се базира на избегнување на потврдениот алерген, едукација на семејството и план за итни случаи. Дополнително, се испитува улогата на нутритивните фактори во поддршката на нормалната функција на имунолошкиот систем.
Во овој контекст, се користат формулации кои комбинираат омега-3 масни киселини, GLA и витамин D, со цел поддршка на нормалната функција на имунолошкиот систем и контрола на воспалителните процеси.
Како дел од таков пристап, се користи MegoKid Allergy & Atopic, формулација наменета за деца со алергии и атопични состојби, која се применува како дневна нутритивна поддршка, во согласност со возраста и советите на педијатарот.
Најважните бројки - на прв поглед
- 1–2% од децата имаат алергија на кикирики
- 2–6 пати поголем ризик кај деца со атопичен дерматитис
- 20–30% анафилакса на храна поврзана со кикирики
- Омега-3 масни киселини поврзани со пониски воспалителни маркери
Клинички заклучоци
- Алергијата на кикирики е честа и потенцијално сериозна алергија на храна
- Често се поврзува со атопичен дерматитис и оштетена кожна бариера
- Имунолошката нерамнотежа и воспалението се централни механизми
- Нутритивната поддршка може да биде дел од сеопфатен, долгорочен пристап
Најчести прашања (FAQ)
Дали алергијата на кикирики исчезнува сама по себе?
Кај повеќето деца, алергијата на кикирики останува присутна дури и во подоцнежна возраст.
Може ли мала количина кикирики да биде опасна?
Да. Дури и минимални количини можат да предизвикаат реакција кај чувствителни деца.
Може ли да се спречи алергијата на кикирики?
Не постои загарантирана превенција, но раната дијагноза и соодветната грижа се клучни.
Дали додатоците во исхраната ги лекуваат алергиите?
Не. Додатоците во исхраната не се лек, но можат да бидат дел од поширок пристап кон поддршка на имунолошкиот систем.
Извори
