TL;DR – Brzi odgovor
Alergija na ujed insekta može izazvati blago crvenilo i svrab, ali i ozbiljne reakcije poput oticanja, gušenja i anafilaksije. Najčešće alergijske reakcije nastaju nakon ujeda pčele, ose, stršljena, komarca ili mrava. Kod dece koja imaju atopijsku sklonost, osetljivu kožu ili druge alergije, važno je pratiti simptome i pružiti dodatnu podršku koži i imunitetu.
Ujed insekta je čest problem tokom proleća i leta, posebno kod dece koja više vremena provode napolju. U većini slučajeva dolazi samo do blagog crvenila, svraba ili otoka, ali kod nekih osoba reakcija može biti mnogo jača.
Alergija na ujed insekta nastaje kada imuni sistem preterano reaguje na otrov ili supstance koje insekt ubrizga tokom ujeda.
Kod osoba koje već imaju atopijsku sklonost, ekceme, alergije ili osetljivu kožu, reakcije na ujede mogu biti izraženije.
Prema podacima American College of Allergy, Asthma and Immunology, veliki broj ljudi širom sveta ima jače reakcije na ubode i ujede insekata, a najčešće ozbiljne alergijske reakcije izazivaju pčele, ose, stršljeni i vatreni mravi.
(Izvor: American College of Allergy, Asthma and Immunology - Insect Sting Allergies)
Koji insekti najčešće izazivaju alergiju?
Najčešće alergijske reakcije izazivaju:
- pčela
- osa
- stršljen
- bumbar
- komarac
- mrav
- buva
- krpelj
Najveći rizik od ozbiljne alergijske reakcije postoji kod uboda pčela, osa i stršljena, jer njihov otrov može izazvati snažan odgovor organizma.
Tokom proleća i leta u Srbiji najčešće probleme izazivaju komarci, ose i pčele, dok su u ruralnim područjima, vikend naseljima i prirodi češći ubodi stršljena i krpelja.
Prema podacima Mayo Clinic, osobe koje su jednom imale ozbiljnu reakciju na ubod insekta imaju veći rizik da se ona ponovi i sledeći put.
(Izvor: Mayo Clinic - Bee Sting)
Kako izgleda alergija na ujed insekta
Alergija na ujed insekta može izgledati veoma različito od osobe do osobe.
Kod nekih ljudi javlja se samo crvenilo i manji otok, dok kod drugih može doći do velikog oticanja, osipa po telu, koprivnjače i problema sa disanjem.
Važno je razlikovati normalnu reakciju od alergijske reakcije.
Normalna reakcija obično podrazumeva:
- blago crvenilo
- manji otok
- svrab oko mesta ujeda
- prolaznu nelagodnost
Alergijska reakcija može uključivati:
- veliki otok
- širenje osipa po telu
- koprivnjaču
- oticanje usana ili kapaka
- otežano disanje
- vrtoglavicu
Kod osoba koje imaju atopijski dermatitis, ekcem ili druge alergije, reakcije na ujede mogu biti izraženije.
Simptomi alergije na ujed insekta
Blaga reakcija obično uključuje:
- crvenilo
- svrab
- mali otok
- bol ili peckanje
Kod jače alergijske reakcije mogu se javiti:
- veliki otok oko mesta ujeda
- koprivnjača
- osip po telu
- oticanje usana i kapaka
- otežano disanje
- vrtoglavica
- mučnina
- osećaj gušenja
Prema podacima Cleveland Clinic, velika lokalna reakcija može trajati nekoliko dana i često izgleda dramatično, ali nije isto što i anafilaksija.
(Izvor: MedlinePlus - Insect Bites and Stings)
Alergija na ubod ose
Osa može ubosti više puta, jer njen žalac ne ostaje u koži, a njen otrov može izazvati jake alergijske reakcije kod osetljivih osoba
Kod osoba koje su alergične može doći do velikog otoka, koprivnjače, vrtoglavice i problema sa disanjem.
Alergija na ubod stršljena
Ubod stršljena često je bolan i može izazvati veći otok nego ubod pčele ili ose.
Kod osoba koje su alergične reakcija može biti veoma jaka, posebno ako dođe do više uboda.
Alergija na ubod pčele
Alergija na ubod pčele jedna je od najčešćih i potencijalno najopasnijih reakcija.
Kod osoba koje su alergične, simptomi mogu da se razviju veoma brzo nakon uboda. U nekim slučajevima javlja se anafilaktička reakcija koja zahteva hitnu medicinsku pomoć.
Prema podacima National Health Service, anafilaksija nakon uboda pčele ili ose može uključivati otežano disanje, oticanje jezika, pad pritiska i gubitak svesti.
Prema podacima American College of Allergy, Asthma and Immunology, procenjuje se da između 0,5% i 3% populacije ima rizik od ozbiljne sistemske reakcije na ubod pčele ili ose.
(Izvor: National Health Service - Insect Bites and Stings)
Alergija na ujed komarca
Kod većine ljudi ujed komarca izaziva samo blagi svrab i crvenilo. Međutim, kod nekih osoba, posebno dece, može doći do jače lokalne reakcije sa velikim otokom i izraženim crvenilom.
Alergija na ujed komarca kod dece
Kod dece su reakcije na ujed komarca često izraženije nego kod odraslih. Detaljnije o alergiji na komarce možete pročitati u našem blogu: Alergija na komarce – kada ubod postaje više od iritacije.
Otoci mogu biti veliki, koža može biti veoma crvena i topla, a dete može imati jak svrab.
Kod dece sa atopijskom kožom, ekcemom ili drugim alergijama, reakcije na komarce često su još izraženije.
Prema podacima Cleveland Clinic, Skeeter sindrom se češće javlja kod dece i osoba koje imaju pojačanu osetljivost na ujede komaraca.
Kod većine ljudi ujed komarca izaziva samo blagi svrab i crvenilo. Međutim, kod nekih osoba, posebno dece, može doći do jače lokalne reakcije sa velikim otokom i izraženim crvenilom.
Ova reakcija se ponekad naziva Skeeter sindrom i češće se javlja kod dece i osoba koje imaju osetljivu kožu.
Prema podacima Cleveland Clinic, Skeeter sindrom predstavlja jaču alergijsku reakciju na proteine iz pljuvačke komarca.
(Izvor: Cleveland Clinic - Skeeter Syndrome)
Koliko traje alergijska reakcija na ujed insekta
Blaga reakcija najčešće prolazi za jedan do tri dana.
Veći otok i crvenilo mogu trajati nekoliko dana, a kod jačih lokalnih reakcija simptomi mogu biti prisutni i do sedam dana.
Ako otok nastavlja da raste, ako se javlja temperatura ili se simptomi pogoršavaju, potrebno je javiti se lekaru.
Kako sprečiti alergiju na ujed insekta
Iako nije moguće potpuno sprečiti reakciju na ujed insekta, određene mere mogu smanjiti rizik.
Preporučuje se:
- nošenje svetlije odeće dugih rukava i nogavica
- izbegavanje jakih parfema i mirisa tokom boravka napolju
- korišćenje zaštitnih mreža i repelenata
- izbegavanje hodanja bosim nogama po travi
- oprez prilikom boravka u prirodi, blizu vode i hrane na otvorenom
- zatvaranje pića i hrane tokom boravka napolju
Kod dece koja burno reaguju na ujede, korisno je unapred pripremiti malu putnu torbu sa antihistaminikom po preporuci lekara, gelom za umirenje kože, repelentom i hladnim oblogama za jednokratnu upotrebu.
Ako dete ima istoriju ozbiljnih reakcija, važno je da roditelji unapred razgovaraju sa lekarom o tome šta treba imati uz sebe tokom putovanja, izleta ili letovanja.
Kada ujed insekta postaje opasan?
Odmah se javite lekaru ili hitnoj pomoći ako se nakon ujeda jave:
- otežano disanje
- oticanje jezika ili grla
- jaka vrtoglavica
- pad pritiska
- nesvestica
- ubrzan rad srca
- osip po celom telu
Prema podacima NHS-a, simptomi anafilaksije mogu da se razviju veoma brzo, često u roku od nekoliko minuta nakon ujeda.
(Izvor: National Health Service - Anaphylaxis)
Kako ublažiti reakciju na ujed insekta?
Kod blažih reakcija može pomoći:
- hladna obloga
- antihistaminik po preporuci lekara
- krema za smirivanje kože
- izbegavanje češanja
- držanje mesta ujeda čistim
Kod dece koja imaju atopijsku kožu i sklonost ka alergijama, dodatna podrška organizmu može biti korisna.
Prema podacima National Institutes of Health Office of Dietary Supplements, omega-3 masne kiseline imaju važnu ulogu u regulaciji inflamatornih procesa i podršci imunološkom sistemu.
(Izvor: National Institutes of Health Office of Dietary Supplements - Omega-3 Fatty Acids)
Alergija na ujed insekta kod dece
Deca često burnije reaguju na ujede i ubode nego odrasli, posebno ako imaju atopijski dermatitis, alergijski rinitis ili druge alergije.
Prema podacima American Academy of Dermatology, deca sa atopijskom kožom često imaju izraženije reakcije na spoljne iritanse, uključujući ujede insekata.
(Izvor: American Academy of Dermatology - Eczema Resource Center)
Najčešća pitanja o alergiji na ujed insekta
Kako da znam da li je u pitanju normalna reakcija ili alergija?
Blaga reakcija podrazumeva mali otok, svrab i crvenilo. Ako se javi veliki otok, osip po telu, gušenje ili vrtoglavica, moguće je da se radi o alergijskoj reakciji.
Da li ujed komarca može izazvati veliku reakciju?
Da. Kod nekih osoba, posebno dece, ujed komarca može izazvati veliki otok i crvenilo.
Koliko traje reakcija na ujed insekta?
Blage reakcije prolaze za jedan do tri dana, dok jače lokalne reakcije mogu trajati i do nedelju dana.
Da li alergija na ujed insekta može da se javi iznenada?
Da. Osoba može godinama imati samo blage reakcije, a zatim iznenada razviti jaču alergijsku reakciju na isti insekt.
Da li svrab posle ujeda znači alergiju?
Ne nužno. Blag svrab i manji otok normalna su reakcija nakon ujeda. Alergija se češće sumnja ako postoji veliki otok, osip po telu ili problemi sa disanjem.
Kako razlikovati ujed komarca od alergijske reakcije?
Ujed komarca najčešće izaziva mali svrab i crvenilo. Ako se javi veliki otok, toplota kože, jak svrab ili reakcija koja traje više dana, moguće je da se radi o jačoj alergijskoj reakciji.
Kada treba ići kod lekara?
Ako se javi otežano disanje, veliki otok, osip po telu ili vrtoglavica, potrebno je odmah potražiti medicinsku pomoć.
Izvori
Možda će vas zanimati i ovo
